Site rengi

Tasarım

ALTIN 735,49
DOLAR 12,8683
EURO 14,6327
BIST 1.809
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 15 °C
Yağışlı

Yanlış aydınlatma biyolojik saatimizi bozuyor

13.09.2021
33
A+
A-
Yanlış aydınlatma biyolojik saatimizi bozuyor

Mimari aydınlatma projeleriyle pek çok beynelmilel mükâfatın sahibi olan ve Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nin de aydınlatma tasarımına imza atan ZEVE Aydınlatma Tasarım Stüdyosu kurucularından Dr. Fikret Talu, iç ve dış mekan aydınlatmasındaki yanılgılı yaklaşımların insan psikolojisi ve fizyolojisini negatif etkilediğini vurguladı. Dr. Talu’ya göre ışığın yanlış kullanımı kardiyovasküler hastalıklarından diyabete, kanserden hormon bozukluklarına pek çok sağlık meselesine davetiye çıkartıyor…

Aydınlatmanın insan sıhhati üzerindeki fiziksel ve psikolojik tesirleri ile kentsel yaşam alanlarındaki cemiyetsel tesirleri üzerinde araştırma ve uygulamalar yapan Dr. Talu, iç ve dış etraflarda doğru hesaplamalarla uygulanmayan aydınlatmaların, fazla ışığa maruz kalma ve yanlış renk tercihleri gibi negatif tesirler sebebiyle insan bedeninin biyolojik saatini bozduğunu dile getiriyor. Biyolojik saatin bozulması ise belli kanser cinslerine karşı tehlikenin çoğalması başta olmak üzere, uyku kumpassızlığından performans düşüklüğüne, kalp-damar hastalıklarından diyabete pek çok sağlık problemine yol açabiliyor.

“Yapılan araştırmalar, gözlerimizin yalnızca dünyaya açılan kapılarımız olmadığını, aynı zamanda psikolojimizi ve fizyolojimizi yakından ilgilendiren ve derinlemesine etkileyen duyu uzvumuz olduğunu ortaya çıkardı”, diyen Dr. Talu ilave ediyor: “Gözümüzde görmeyi sağlayan fotoreseptörler dışında, bedenin sirkadiyen ritmini, nöroendokrin ve nörodavranışsal sistemlerini etkileyen ve ışığa duyarlı ağ tabaka ganglion hücreleri olarak adlandırılan ipRGC yeni fotoreseptörler belirlendi. Bu araştırmalarla beraber aydınlatmanın insan psikolojisi ve fizyolojisi üzerine olan tesirleri de ispatlanmış oldu. Başka Bir Deyişle, iç ve dış civar aydınlatmaları beden ve ruh sıhhatimizi doğrudan etkiliyor.”

Yeni nesil aydınlatma insan odaklı olmalı

Dünyada yaşayan tam canlılarda olduğu gibi insanlarda da, neredeyse tam fizyolojik ve tavırsal parametreler belli bir kumpas kapsıyor. Etraftan gelen ışıkla biyolojik saat arasındaki senkronizasyon bedenin aktif ve uygun işlevleri için büyük ehemmiyet taşıyor. Sirkadiyen ritmin bozulması gidişatında ise uyku kumpasının bozulması, performans düşüklüğü, kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, hormon seviyelerinde değişme, beden ısı farklılıkları, kan tazyiki ve belli kanser cinslerine karşı tehlikenin çoğalması gibi pek çok hastalık ortaya çıkabiliyor.

Yalnızca konut ve bürolarımızda kullandığımız aydınlatmaların değil, aktüel ve tarihi mimari yapılarda kullanılan dış mekan aydınlatmalarının da negatif tesirlerini yaşadığımızı belirten Dr. Talu, tüm bu büyümelerin birliktesi “insan odaklı aydınlatma” kavramının ortaya çıkmasını sağladığını vurguluyor: “İnsan odaklı aydınlatma, sağlık ve konfor arasındaki iletişimi açıklıyor ve bir yandan görsel ve duygusal gereksinimleri karşılarken öteki yandan da kullanıcıların sirkadiyen ritmine geçimli olarak fizyolojik lüzumlarını dengeliyor”

“Bu vaziyet, iyi bir aydınlatma etrafı planlamayı giderek daha karışık hale getirirken, aydınlatma tasarımının odak noktasına da insanı koymamıza yol açıyor” diyen Dr. Talu açıklamalarına şu laflarla devam ediyor: “Ananesel mimari aydınlatmada mekanın/yapının görsel algısı, parlaklık ve kamaşma hakimiyeti, renksel geri verim, güvenlik, ışık lekeliliği ve enerji verimliliği gibi mevzulara odaklanılıyor. Oysa aydınlatmanın biyolojik saat ve açıkgözlük gibi görünür olmayan tesirleri değişik ölçüm amaçları kapsıyor. Bu da aydınlatma tasarımcılarının ananesel mimari aydınlatma tasarımından değişik bir ölçüm usulü ve niyeti tanımlamalarını lüzumlu kılıyor”

Işık ve ruh hali doğru orantılı

Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan ve aydınlatma tasarımcıları için hakikat etrafta sirkadiyen ışığın anlaşılmasına ve uygulanmasına müteveccih ölçümler ve vasıtalar geliştirmeye çalışan Rensselaer Politeknik Enstitüsü’ndeki Aydınlatma Araştırma Merkezi’nin LRC, sağlıklı bina aydınlatma tasarımında ehemmiyetli rol oynayan Circadian Stimulus CS miktarını geliştirdiğini belirten Dr. Talu, etrafta olması gereken CS belirlemesinde ışık seviyesi, renk, giderekme, maruz kalma süresi ve daha evvelden ışığa maruz kalma zamanları dikkate alınarak CS ölçüm bedellemelerinin 0,1 ile 0,7 arasında derecelendirildiğini vurgulayarak laflarını bitiriyor: “CS kıymetinin 0,3’ten büyük olduğu gidişatlar, sirkadiyen sistemin uyarılmasının en aktif olduğu kıymetler olarak tespit edilmiş gidişatta. Alzheimer hastaları, büro çalışanları, gençler ve sağlıklı yaşlılar ile yapılan araştırmalarda, gözde sabahın erken saatlerinde bir saat vakitle 0.3 ya da daha fazla CS’e maruz kalmak sirkadiyen sistemin uyarılmasında tesirli oluyor ve bize ışığın uyku, tavır ve ruh haliyle ilişkili olduğunu gösteriyor”

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.