Site rengi

Tasarım

ALTIN 487,77
DOLAR 8,5953
EURO 10,1376
BIST 1.419
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 26 °C
Az Bulutlu

Otizmde erken müdahale hastalığın seyrini etkiliyor

25.04.2021
42
A+
A-

Bebeklikten itibaren göz teması kuramıyor, adı ile çağırıldığında aldırmayıp dinlemiyormuş gibi davranıyorlar. İşe fayda bir dil geliştiremedikleri gibi fiziksel teması yalanlıyorlar. Ufak farklılıkları dahi mukavemetle karşılayarak sık sık hiddet nöbetleri geçiriyorlar. Hayatın ilk üç senesinde ortaya çıkan ve oğullarda daha sık görülen otizmde erken müdahale hastalığın seyrini etkiliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Nöropsikiyatri Hastanesi’nden Yrd. Doç. Dr. Havva Nüket Duyan, hayatın ilk üç seneyi içinde ortaya çıkan otizmin bazı karakteristik bulguları olduğunu söyledi.

Erken yaşta ortaya çıkar ve devam eder

“Otizm hayatın ilk üç seneyi içinde ortaya çıkan ve hayat boyu devam eden, sosyal etkileşim, sözel ve sözel olmayan irtibatta problemler, yineleyici tutum ve kısıtlı alaka alanları ile kendini gösteren, karışık gelişimsel bir bozukluktur. Banal büyüyen bebekler, bakıcısı ile sosyal ilişki kurmaya meyildirler ve bu surata bakma hüneri ile başlar. Bakmak ve göz teması kurmak, kelime evveli çocuk ve bakıcısı arasındaki bağlantı şekilleridir ve sosyalleşmenin esasını sağlar. Otizmli çocuklarda ise banal gelişimin duraklaması, gerilemesi ve bozulması mevzubahisidir. Gelişimdeki bu bozulma ufak yaşlarda fark edilebilir.”

Bu bulgulara dikkat

Otizmin tutum, akıl, bağlantı ve dil gelişimi, reyin, dikkat ve etkinlikler gibi çok muhtelif alanlarda bulgular gösterdiğini kaydolan Duyan bulguları şöyle sıraladı:

– Bebeklikten itibaren göz teması olmayabilir. ‘Bay bay’, ‘baş baş’ gibi jestleri bilemez ya da geç bilir, değişik biçimde kullanabilirler.

– Erken çocuklukta istedikleri nesneleri yetişkinlerin eliyle işaret edebilirler.

– Pervasızdırlar; adı ile çağırıldığında çoğu kere aldırmazlar, dinlemiyormuş gibi davranırlar.

– Sosyal tebessümme yoktur.

– Tekdüze bir tonda ve rastgele bir duygu yansıtmadan konuşurlar.

– Etrafı gözetlemezler ve taklit etmezler.

– Başkalarının duygu ve düşüncelerini kavramakta eforluk sürüklerler.

-Duruşlarında, ellerini kullanmada zaman zaman sıradandan değişik bir görünüm sergileyebilirler. Misalin parmak uçlarında yürüme, belirli hareketleri tekerrür etme, tek ayağı üzerinde ileri geri sallanma, kendi çevresinde dönme vb.

– İp sıçrama, dans, yüzme gibi büyük adale motor maharetlerin kullanılmasını gerektiren bazı hareketleri taklit etme yetilerinin çok az ya da hiç olmamasına bağlı olarak daha geç bilirler.

– Kâğıt kesme, kutu içine küp atma ve ipe boncuk dizme gibi ufak adale motor yetenekleri oldukça cılızdır.

– Bazılarında kendilerine hasar verici tavırlar, etrafındaki şahıslara ve nesnelere karşı saldırganlık ilaç rehabilitasyonu gerektirecek seviyede ciddi olabilir.

– Nesnelere ve yevmiye hayatın rutin kumpasına bağımlılık gösterirler; ufak farklılıkları dahi mukavemetle karşılar ve hiddet nöbetleri geçirebilirler. Mesela masanın yerinin değişmesi ya da elbise farklılığı gibi…

– Genellikle rastgele bir kimse tarafından değilmeye, kucağa alınmaya tepki göstererek fiziksel teması yalanlayarak etraflarıyla ilişki kurmaktan sakınabilirler.

– Konuşmaya başlama sıklıkla gecikir. Konuşma anlamlı bir bağlantı vasıtayı olacak biçimde büyümez.

– Çağırıldığında bakmazlar. Bu gidişat otizmin ilk fark edilen bulgularındandır.

– Bazıları durmaksızın, arada şiddetli vurgular, yükselen-alçalan iyi ayarlanamayan sesler ve tonlamalarla ayindeymiş gibi ya da kendileri için ehemmiyetli mevzularda devamlı yineleyerek konuşurlar.

– Klişe stilinde konuşmaları tipiktir, bu sebeple konuşma meseleleri olsa da reklam metinlerini acele bilebilirler.

– Takribî yarısı 5 yaşına geldiklerinde bile işe fayda bir dil geliştiremezler ancak pek çok otistik işaret dili, yazı ve fotoğraf tahtaları, bilgisayar gibi vasıtalarla bağlantılarını sağlayabilirler.

– Hafif otistikler 4-5 yaşlarında tümce kurabilirler.

– Nasıl reyin oynanacağını bilmezler; otomobilleri sürmek yerine yalnızca yan yana dizmek ya da ters çevirip tekerleklerini döndürürler.

– Bazen bir ip parçasına, bir poşete, dönebilen ufak bir nesneye uzun zaman alaka gösterebilirler.

– Taklide dayalı sembolik oyunları oynamayı beceremezler. Reyin oynayabilenlerde ise karşılıklı reyin büyümez ya da emele müteveccih reyin kuramazlar.

– Kendilerinin başlattıkları etkinlikler sırasında uzun dikkat süresi gösterebilirler ama başka birinin işaret ettiği bir vakaya odaklanamazlar.

– Birisi etkinliklerini veya ritüellerini bozmak isterse sıklıkla hiddet nöbetleri geçirirler.

– Otistik çocuklarda akıl seviyeyi, ağır eksiklik seviyesinden üstün akıl seviyesine uzanan geniş bir aralık içindedir.

– Bağlantı ve dil beceriksizlikleri sebebiyle çoğu zaman bu şahıslara akıl testi uygulamak olası olmamakta beraber kapasitelerinin altında performans göstermektedirler. Akılsal maniyi ağır olan çocuklarda hastalığın gidişi daha makûstur.

– Sızıya, acıya, sıcağa ya da soğuğa karşı bazen fazla duyarlı, bazen de duyarsızdırlar.

– Görsel idrak etmeleri genellikle işitselden daha iyidir. Dönen, hareketli, parlak nesneler dikkatine sürükleyebilir.

– Uyku ihtiyaçları eksilmiştir ve geceleri sık uyanırlar.

Erken tanı ehemmiyetli

Oğullarda daha sık tesadüfülen otizmde erken tanının hastalığın seyrini pozitif etkilediğini belirten Duyan, “Otizm, ailenin duygusal, cemiyetsel, ekonomik ve günlük yaşantısını negatif tesirler. Erken tanı ve teşebbüs ile hastalığın seyri daha iyi olabilir” dedi.

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.