Site rengi

Tasarım

ALTIN 487,77
DOLAR 8,5953
EURO 10,1376
BIST 1.419
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 26 °C
Az Bulutlu

Aileler bağımlı genci 2 sene sonra fark edebiliyor

29.03.2021
59
A+
A-

Her türlü madde bağımlılığının rehabilitasyonu olası olan bir beyin hastalığı olduğunu belirten Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Nöropsikiyatri Sağlık Kurumu AMATEM Birimi’nden Yrd. Doç. Dr. Onur Noyan, madde bağımlısı bireylerin anlamlı düşünme ve tutumlarını hakimiyet etme özelliğini kaybettiklerini söyledi. Yrd.Doç. Dr. Noyan, şöyle konuştu:

Yineleyen bir beyin hastalığıdır!

“Bağımlılık şahsın istem yetersizliği, şahsiyet bozukluğu nedeniyle ortaya çıkan bir gidişat değildir. Bağımlılık hasar verici neticelere karşın, zorlantılı bir biçimde madde/içki kullanma ile karakterize uzun soluklu ve yineleyici bir beyin hastalığıdır. Madde kullanan bireylerin anlamlı düşünme ve tutumlarını hakimiyet etme yetileri bozulmaktadır. Bağımlılık, uzun zamanda ortaya çıkan, büyük miktarda tavırları etkileyen bir beyin hastalığıdır. Beynin esas ‘haz’ maddesi olan ‘dopamin’in balansının bozulması neticeyi ortaya çıkmaktadır. Beynin mükâfat ve ceza merkezinde yapısal bozukluklar alana gelmesi ile bağımlı olan fertler anlık olarak alacakları hazza odaklanmakta, uzun yarıyılda ortaya çıkabilecek hasarları değerlendirememektedir. Bu vaziyeti kısaca ‘gelecek âmâlığı’ olarak belirleyebiliriz.”

Devamlı solaryuma girmek de bağımlılık

Bağımlılığı yalnızca madde ve içki kullanımı ile hudutlandırmamak zorunlu, son yarıyıllarda yineleyici tavır bozuklukları ile giden kumar, internet, dijital reyin, alışveriş, cinsellik, egzersiz, solaryum, fazla çalışma, uslu telefon bağımlığı gibi mükâfat sistemini uyaran tekrarlayıcı ve kompulsif tavır örüntüleri ile ilerleyen gidişatlar tutumsal bağımlılıklar altında araştırılmaya başlamıştır.”

Bağımlılık nasıl oluşuyor?

Bireylerin genellikle ilk sınamalarını merak sebebiyle yaptıklarını belirten Yrd. Doç.Dr. Noyan, bağımlılığa giden süreci şöyle anlattı:

“Kimse bağımlı olacağını düşünerek madde kullanmaya başlamaz. Belli tehlike etmenleri tabanında esasta ‘merak’ duygusu ile ilk sınama yapılır. Bu yarıyılda hem merak hem de fobi vardır. Merak duygusunun ağır bastığı noktada ‘bir defadan hiçbir şey olmaz’ görüşü ile madde kullanılır. Fobinin yenilmesi, bağımlılık fitilini ateşlemiştir. Artık bağımlılık kısır döngüsü başlar. Sonra birkaç sınama daha olur. Maddenin ‘sevinç verici’ tesirleri tecrübelenir. Kısa yarıyılda bir hasarını sezmez. ‘Bu son kullanımım’ diyerek kullanımlar sıklaşır. ‘Bir daha asla kullanmayacağım’ biçimindeki söylemler hep ‘son’ kullanımı başlatır.

Hep ‘bu son’ denir ama bu sonlar hiç bitmez!

Ama o son kullanımlar hiç gelmez. Ben bağımlı değilim, kendimi hakimiyet ediyorum dendiği anda, madde arayışları, daha yüksek dozda madde gereksinimi ile artık ‘bağımlılık’ başlamış, iş işten geçmiştir. ‘Gelecek âmâlığı’ başlamıştır artık. Uzun bir vakit sonra şahıs maddenin hasarlarını görmeye başlar. Fakat maddeden alınan sevinç, şahsın idrak ettiği hasarların önüne geçmiştir.’ Maddeyi vazgeçme tutkusu ve bunu becerebileceğine karşı inancı kaybolur ve şahıs kendisini eforsuz sezmektedir. ‘Bu meret vazgeçilmez ki’ görüşü ile kullanım çoğalarak devam eder.

Bu yarıyılda idrak edilen hasarlar çoğalırsa şahısta madde kullanımından kurtulma isteği doğabilir. Maddeyi vazgeçme isteği maddeyi alma hissinden daha güçlü olduğu için şahsın bu düzeyde desteklenmesi ve umut verilmesi onun “becerebilirim” inancını dayanaklar. Sonunda bir vakit vazgeçer. Negatif gidişatlar unutulur. Sevinç verici tesirleri usundadır. Şahsın kendine güveni kazanç. ‘Ben kendimi hakimiyet edebiliyorum, bir defadan bir şey olmaz’ görüşü ile paragrafın ilk tümcesine geri dönülür. Kısır döngüye tekerrür girilir. “

Merakla başlıyor, bağımlılığa dönüşüyor

Tutumsal bağımlılıkların esasında tekrarlayıcı tavırların yer aldığına dikkat toplayan Yrd. Doç.Dr. Onur Noyan, şunları söyledi:

“Fertlere haz veren tutumlara devam edilmesi halinde bu bir vakit sonra alışkanlık gidişatına dönüşür. Belli bir tavırla fazla uğraşma şahsın reel dünyadan uzaklaşmasına, kendisini iyi sezdirmesine neden olurken, bu tavırların tekrarlanmasını birliktesi getirmektedir. Bu tavırları yinelemesi ile şahıs tutumlarını zamanla hakimiyet etmede güçlük, tekerrürü yasaklanınca gerginlik, hiddet, sıkıntılılık gibi yoksunluk belirtileri yaşamaktadır. Fertlerin işlevselliği bozan tutumlarının giderek çoğalan bir şiddette sürmesi ile işlevselliğin bozulmasına neden olmaktadır.”

Bağımlılıkla nasıl çaba edilir?

“Bağımlılık rehabilitasyonu olan bir beyin hastalığıdır. Bağımlılıkla çaba öncelikle bağımlılığın ortaya çıkmasına mani olmakla başlamalıdır. Bağımlılık oluştuktan sonra rehabilitasyon süreçleri, maddelerin bedenden arınılması, şahısta bağımlılıkla alakalı farkındalık oluşturulması, maddenin vazgeçilmesi, madde kullanmamanın sürdürülmesi, tekerrür başlamanın yasaklanması ve rehabilitasyon kısmıdır.”

Ergenlik en tehlikeli yarıyıl

En tesirli olunabilen düzey, bağımlılık yapıcı maddeleri kullanmaya başlamanın yasaklanması ve madde kullanımı vazgeçildikten sonraki rehabilitasyon sürecidir. Ülkemizde son yarıyılda ihtiyata çalışmaları ehemmiyet kazanmakta ve tüm kesimler mücadele sarfetmektedir. Bağımlılık yapıcı madde kullanma yaşının 15’e kadar düştüğü değerlendirildiğinde ergenlik en tehlikeli yarıyıldır. Ergenlerin tehlike altında olduğunu düşünecek olursak ailelere ve ergenlere verilecek eğitimler büyük ehemmiyet taşımaktadır. Bağımlılık başladıktan takribî 2 yıl sonra aileler ancak haberdar olmaktadırlar. Bu çok uzun bir zaman dilimi.

Ülkemizde rehabilitasyon süreci tesirli yapılamıyor!

Bağımlılık yapıcı madde ilk kullanıldığında, kullanan ergen hasarları, tesirleri hakkında hiçbir şey öğrenmediğinden kendisini koruma gereksinimi sezmemektedir. Farkındalık eğitimleri ile bu yarıyılda koruma sağlanmalıdır. Bağımlılık farkına varıldı, rehabilitasyon edildi. Sonrasında tekerrür başlamamak için rehabilitasyon süreci lüzumludur. Ülkemizde rehabilitasyon süreci ne yazık ki çok faal yapılmamaktadır. Bağımlılıkla gayrette rehabilitasyon süreci için uzun soluklu sıhhat siyasetleri geliştirmeliyiz.”

BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.